ev temizliği ve toplum bilgisi
Krallar ve soylular (özelliklere krallar) yarışırcasına yetim kız ve erkek çocuklarım ev-içı^ekÜ2ere veriyor ya da satıyorlardı. Ya da, hoşuna gitme-bir kocayla evlendirilme tehükesi bulunan dul bir kadm, jflcmli bir miktar para ödeyerek, söz konusu kişiyle evlen-jjefl reddetme iznini satın alabiliyordu. Gördüğümüz gibi vasallik, bağm giderek zayıflamasına rağmen, gölgesi hemen l,enıen tüm kişisel korumaya dayalı rejimlerin üzerine çöken Iğer bir tehlikeyi, zayıfın güçlü tarafından sömürülmesi me-taaizraasma dönüşme tehlikesini bertaraf etmeyi hiçbir zaman başaramadı.III.KARŞILIKLILIK VE KOPUŞLAR
nırdaş bazı toplumlar gibi, başka uygarlıklara özgüözgüfi ğımlılık biçimlerinden de çok derinden faridılaşıyordu. KitüJ 1er bile açıkça karşıtlığı ifade etmektedirler; Rus hizmet adaıj^ larının efendilerinin önünde “secde etmelerine,” Kastilyj'ij savaşçıların el öpmelerine tümüyle karşıt olan bizdeki 1 usulü, ellerin birbiri üstüne kapatılması jestiyle ve ağızdan öpmeyle senyörü yalnızca kendisine sunulanları kabul eden bir efendi olmaktan çok, gerçek bir sözleşmenin tarafı haline getiriyordu. Beaumanoir’ın yazdığı gibi,ev temizliği “biatin karşılığı olarak adamı senyöre ne kadar bağlılık ve itaat gösterirse, o ölçüde senyör tarafından adamı olarak sahipleniliyordu.” Ayrıca, sözleşmeyi yaratan törensel eylem öylesine bağlayıcı bir güce sahipmiş gibi görünüyordu ki, en vahim kusurlar karşısında bile, bir çeşit karşı törene başvurmaksızm etldlerini ortadan kaldırırla olasıhğı çok zor düşünülebiliyordu.ev temizliği Bu durum, en azmdan eski Frank ülkelerinde geçerliydi. Lotharin-gia ve Kuzey Fransa’da, belki de çok eski tarihlerde Salien . Frankları’nda akrabahk bağlarım yadsımak için kullanılmış i olan jestleri anımsatan, biati sona erdirme ritüelleri ortaya çıktı. İstisnaî olarak senyör, daha genel olarak vasal “nankör” ortağım kendisinden uzağa “atma” amacım bildirerek, bir saman parçasını (bazen kopardıktan sonra) ya da mantosundan bir tüyü şiddede toprağa fırlatıyordu. Yalmz, bu törenin, yıkacağı iktidar ilişkileri kadar etkili olabilmesi için biati örnd alarak iki kişinin huzurunda gerçekleştirilmesi gerekiyordu. Bunun da kendine özgü tehlikeleri vardı. Bir geleneğin kural halini alması aşamasını geçmeden önce bile unutulmaya teri edilmiş olan bu “saman parçasını” fırlatma yerine, gideril mektupla ya da haberci göndererek yapılan daha basit rnef dan okumalar (kavramın edmolojik anlamında bağlılık yen''’ ninin reddi) tercih edilecektir. Daha az sayıda olmayan daha az titizlikle gerçekleştirilen bu biat bozmalarda, olarak, ön bir bildirim yapılmaksızm düşmanhkların başl^^
^jsiylayetıniüyordu.
Fakat, örneklerin çok büyük bir çoğunluğunda, kişisel ba-M yerine gerçek bir bağ geçmiştir. Bir kez vasallik bağı kop-(^,ğunda, fıefın kaderi ne olacaktı? Eğer hata vasalden kaynaklanıyorsa, hiçbir zorluk yoktu: Mülk mağdur olan senyöre geii dönüyordu. Buna, fıefe elkoyma {commise) denihyordu. En yjlü örnekleri, Dük Aslan Henri’nin Frederic Barberousse, Topraksız Jean’ın da Philippe Auguste tarafından “mirastan men edilmeleri”dir. Tam tersine vasallik bağımn kopuşunun sorumluluğu senyöre ait olduğu zaman, sorun daha tehlikeli bir hal alıyordu. Arük sona ermiş olan hizmederin karşıhğın-da verilmiş fıefın varhk nedeni de ortadan kalkıyordu. Peki, bir masumun mah nasıl elinden çekilip alınacaktı? Bu durumda, bağlılıklann hiyerarşik düzenlenmesi, sıkıntıdan kurtulmaya olanak sağhyordu. Hak etmeyen senyörün hakları kendi senyörüne geçiyordu: Tıpkı bir halkamn adanmasından sonra zincirin boşlukta kapanması gibi. Gerçekten de, eğer fief en üst halka olan kral tarafından doğrudan verilmişse, sorun çö-ziilemiyordu. Fakat, kral karşısında hiçbir biat reddinin kahcı olamayacağı kabul edilmiş gibi görünmektedir. Yalmzca İtalya sürüden ayrılmıştı. Burada, senyörün nankörlüğünün kurbanı olan bir vasal, fıefmin basitçe alleti^ç. dönüştüğüne şahit oluyordu: Bu da, en dar anlamlarıyla feodal kavramların İtalya’da çok az yhirürlüğe girmiş olduğunun, diğer birçoklarıyla birlte belirleyici bir göstergesiydi.
Karolenj yasaları, kendderine göre, vasahn senyörü terk etmesini meşru lalan hataları tammlamışiardı ve bunun ilke-iai tümüyle hafızalardan silinmiş değildi. 'Raoul de Cambrai şii-tınde, Raoul tarafından “yetiştirilen” Bernier, nefret etmek için birçok nedeni bulunmasına rağmen, ancak bir tokata mama kalınca Raoul’a olan bağımhhğım reddetti. Yine bir Karo-M kanunnamesi, “hiç kimse, bir sou değerinde armağan alıktan sonra senyörünü terk edemez... meğer ki senyörü
