ev temizliği ve toplum konusu
Bu bağ o denli güçlü bir duygu oluşturuyordu ki, çok daha eski ve çok daha saygın olarak kabul edilebilecek tünj öteki İnsanî bağların üstüne düşüyordu. Bu şekilde algılanj^ vasaUik, aileyi de etkilemişti. Barselona Kontluk Mahkemesi^ “Ebeveynlerin oğullara ya da oğulların ebeveynlere karşı aç. nidan davalardaki yargılamalarda, ebeveynleri senyörler, oğul, lan da eUe edilen yeminlerle teslim olmuş adamları olarak ele almak gerektiği” kararmı almışü. Provans şiiri saray aşkım icat ev temizliği Ashnda, aşık olan erkek, gerçekte, düşüncesindeki kadından daha altdüzeyde olduğunda bu model daha da uygun hale geliyordu. Bu benzetme o kadar ileri noktalara taşınmışü ki, garip bir dilsel oyun yapılarak, aşık olunan kadımn adı ve lakabı, bilinçli olarak, bir senyör adma uygun gelecek şekilde, erilleştiriliyordu: Bel Senbor, “benim güzel senyörüm”, Bertrand de Born’un uçarı gönlünü kaptırdığı kadınlardan birini bu takma adla tanımaktayız. Bazen şövalye, mühürüne, elleri Dulcinee’nin elleriyle birleşmiş olarak kendisini resmettiriyordu. Büyük bir olasılıkla ilk romantizm döneminde arkeolojik bir biçimde canlanmış olan ve tamamen feodal bir sevgi içeren bu sembolizmin anıları, bugün hâlâ, oldukça soluldaşmış saygı sözcüğünün hemen hemen tek taraflı kullanılmasını öneren nezaket kuralları içinde varlığını sürdürmüyor mu? Dinsel zihniyetteki sembolizmin kendisi de, bu ödünç ahnmış tondaki renklerle bezenmişti. Birinin kendisini şeytana adaması, vasali olması demekti; elimizde bulunan en iyi biat temsilleri, aşık mühürleriyle birlikte, kendini bu Kötü Şeytan’a teslim etme geleneğitıi res-
A//nd, içinde LIEBERMANN, Dıe Gese/^e der Angelsachsen, C. I, s. 47 (49,7); Ltg>s 1. -GISLEBERT DE MONS, ed. Pertz, s. .30. -PHILIPPE DE NOVARE ed, KohleD *’*'
ev temizliği çjen sahnelerdir. Anglosakson Cynewulfa göre, melekler '‘thmğ'l&n-. Piskopos Eberhard de Bamberg’e göre jje İsa Baha’nın vasalidir. Fakat, vasallik duygusunun haHha-2if(la varolduğunun en anlamlı kamümn, zaman içindeki tüm değişimleriyle birlikte ibadet ritüeHerinde bulunduğu kuşku ^tiirmez bir gerçektir: “Teslim olma” töreninden taklit edilerek alman ellerin birleştirilmesi usulü, eskiden dua edenlerin ellerini gökjoizüne uzatarak yaptıkları jestin yerine geçerek, tüm Katolik dünyasında mükemmel bir dua etme jesti haline gelmiştir.^’^ Ruhunun gizleri içinde Tanrı’mn önüne gelen iyi bir Hıristiyan, kendisini senyörünün önünde diz çöken bir vasal gibi görüyordu.
Yine de, bazı durumlarda, vasallik yükümlülüklerinin, örneğin uyrukluk ya da akrabahk yükümlülükleri gibi başka yükümlülüklerle çatışmaması imkânsızdı. Yalnızca uygulamada değil, hukuk alanında da hemen her zaman bu rakiplerini al-lediyordu. Hugues Capet, 991’de Melun’ü yeniden ele geçirdiğinde, kendisine karşı kaleyi savunan vikontu, kuşkusuz kılına karşı ayaklanmasından daha çok, aym zamanda kraUık kampmda yer alan ve doğrudan senyörü olan konta karşı sadakatsizlik göstererek daha vahim bir suç işlediği için, karısıyla birlikte darağacına gönderdi. Buna karşın, Hugues’ün mai-yerindekiler, şatonun şövalyelerine inayet gösterilmesini talep ettiler: Vikontun vasalleri, bu isyana katılarak, kronikörün de-eligi gibi, “erdem”lerini göstermekten başka bir şey mi yap-ttuşlardı? Bu “erdem”den, onları devlete karşı bağlıhktan alı-Han biata karşı bağlüığı anlamak gerekir.^'^ Kamu hukuku-aan doğurduğu bağlardan çok daha kutsal göründüğü kesin ®ian kan bağları, kişisel bağımlılığın getirdiği ödevler karşısm-
Cyntmif, ed. A.S. Cook, v. 457. -MIGNE, P.L., C. CXCII1, col. 523 ve 524. -L. DMons etpratiques du moyen dge, 1925, s. 20 vd. tHER, IV, 78. XIII. yüzyıla kadar diğer örnekler için lOLUFFE, The constitutiona! histoıy of "‘^alEngland, s. 164.
